جنگ آخر زمان

ماریو بارگاس یوسا

عبدالله کوثری

نشر آگه

جنگ وصلح اثر لئون تولستوی را بزرگترین اثر حماسی در ژانر رمان می دانند .روژه مارتن دوگار در خانواده ی تیبو سعی کرده است روایتی فرانسوی ویا اروپایی ازجنگ و صلح ارائه داده است . جنگ آخر زمان را می توان روایت آمریکای لاتینی از جنگ و صلح دانست . هر سه به سبک رئالیسم صاف ساده .جنگ آخرزمان بهترین رمان ماریو بارگاس یوسا است به انتخاب خود نویسنده از میان رمانهایش .دلیلش هم این است که یوسا می گوید من در این کتاب توانستم مشکل آمریکای لاتین را نشان دهم و اینکه چرا روشنفکران و فرهیختگان آمریکای لاتین مسئول مشکلات و تعارضاتی بوده اند که در این منطقه رخ داده است و چرا تشویقگر نابردباری بوده اند اگر چه که بعد ها خودشان از قربانیان همین نابردباری نیز بوده اند. مشکلات آمریکای لاتین از دموکراسی و آزادی گرفته تا فقر ، فساد و باند های قاچاق .... را نشان بدهم و اینکه چه عواملی باعث شد که همه ی کسانی که وارد آمریکای لاتین شده اند نتوانستند مشکلات را حل کنند.

در اواخر قرن نوزدهم در برزیل در منطقه ی باهیا از عقب مانده ترین ایالت های برزیل جنگی داخلی رخ داده است بین ارتش و اهالی کائودوس .مرشدی سالهای زیاد در این ایالت روستا به روستا می رفت و مردم را موعظه می کرد ودستی بر قبرستان ها می کشید و برایشان کلیسا های کوچکی می ساخت .کم کم طرفداران پر وپا قرصی پیدا کرد و در منطقه ی کائودوس ساکن شد .بسیاری از راهزنان صحرا و یاغیان به او روی آوردند و تحت تاثیر او قرار گرفتند .آدم هایی که عمری جنایت کرده اند و دنبال مفری می گشتند تا هم از گناهان خود توبه کنند و هم شرارت را در اختیار نیروی مقدس برای امری مقدس قرار دهند حتی اگر خودشان هم ندانند که امر مقدس کدام یک از مشکلاتشان را حل خواهد کرد .مرشد با جمهوری نو پا مخالف بود و آن را ضد مسیح می دانست .حزب طرفدار جمهوری همین را بهانه ای برای تسویه حساب با حزب سلطنت طلب قرار دادو حزب را متهم کرد که از شورش کائودوس دفاع می کند تا دوباره سلطنت را بر گرداند و ارتش را تشویق کرد که با کائودوس بجنگد تا پای ارتش به منطقه باز شود و از این طریق حزب جمهوری خواه بتواند قدرت را از رقیب بگیرد. ولی ارتش در سه حمله ی اول شکست خود و در حمله ی چهارم موفق شد قتل عام بزرگی راه بیندازد و شورش را بخواباند

یوسا در این رمان به نحو بسیار  جالب نشان داد که چطور آمریکای لاتین سرشار از تعارض است .فقر، مذهب ، بدویت ، یاغیگری ، .. وارتش ، دولت مرکزی ، تمدن ، سکولاریسم .... در مقابل هم قرار می گیرند واینکه هردو طرف ایده آلیست هایی هستند که کوچکترین تردیدی در ایده ها و باور های خود ندارند و مذهب چه عامل بزرگی برای اتحاد طبقات محروم کشور است و چگون انسان ها می توانند با پیوستن به مذهب خود را از گناهان وگذشته خلاص کنند.

"تصور مرگ یک نفر آسانترست تا مرگ صد نفر ، یا هزار نفر. مصیبت وقتی تکثیر بشود انتزاعی می شود. آدم از چیز های انتزاعی کمتر ناراحت می شود ."(ص 612)